Hukuk Sözlüğü
Temel hukuk terimleri ve anlamları
İçtihat ve emsal araştırmasında, dava takibinde ve dilekçe yazımında sık karşılaşılan terimlerin kısa, doğru ve anlaşılır tanımları. Terimler avukatlar, stajyerler ve hukukla ilgilenen herkes için hazırlandı.
B
C
- Cevap Dilekçesi
- Davalının, kendisine tebliğ edilen dava dilekçesine karşı savunmalarını, itirazlarını ve delillerini süresi içinde sunduğu dilekçe.
D
- Daire
- Yargıtay ve Danıştay gibi yüksek mahkemelerin, uyuşmazlık türüne göre uzmanlaşmış hukuk veya ceza bölümlerinden her biri.
- Danıştay
- İdari yargıda idare ve vergi mahkemelerinin kararlarını temyizen inceleyen, aynı zamanda bazı davalara ilk derecede bakan yüksek mahkeme. Ayrıntı →
- Dava Dilekçesi
- Davacının davasını açtığı, tarafları, talebini, dayandığı vakıaları ve delilleri gösterdiği ve yargılamayı başlatan temel dilekçedir. Ayrıntı →
- Delil
- Bir vakıanın doğruluğunu mahkeme önünde ortaya koymaya yarayan belge, tanık, bilirkişi raporu, keşif gibi ispat araçları.
- Derdestlik
- Derdestlik ne demek? Aynı taraflar arasında, aynı konu ve sebeple açılmış bir davanın halihazırda görülmekte olmasıdır; ikinci davanın usulden reddini gerektirir.
- Dilekçe
- Bir talebi, iddiayı veya savunmayı mahkemeye ya da resmi makama yazılı olarak bildiren, usule uygun düzenlenmiş belge.
E
- Emsal Karar
- Görülmekte olan bir uyuşmazlığa benzeyen ve o dosyada dayanak ya da yol gösterici olarak kullanılabilen, daha önce verilmiş mahkeme kararı. Ayrıntı →
- Esas Numarası
- Bir davanın açıldığında mahkemenin defterine kaydedildiği yıl ve sıra numarası; dosyayı takip ve tespit için kullanılan referanstır.
F
H
- Hak Düşürücü Süre
- Bir hakkın kullanılması için kanunda öngörülen kesin süre; süre geçince hak kendiliğinden sona erer ve hakim resen dikkate alır.
I
İ
- İçtihadı Birleştirme Kararı
- Yargıtay veya Danıştay'ın kendi daireleri arasındaki ya da kararları arasındaki çelişkileri gidermek için verdiği, benzer konularda bağlayıcı nitelikte karar.
- İçtihat
- İçtihat ne demek? Mahkemelerin benzer hukuki sorunlarda verdiği kararların bütünüdür; kanunun uygulanmasına ve yorumlanmasına yön veren yargısal birikimdir. Ayrıntı →
- İhtar / İhtarname
- Bir borcun ödenmesi veya bir edimin yerine getirilmesi için karşı tarafa, çoğunlukla noter aracılığıyla gönderilen resmi uyarı yazısı.
- İhtiyati Tedbir
- Dava sonuçlanana kadar hakkın güvence altına alınması için mahkemece geçici olarak alınan koruyucu önlem; örneğin bir malın devrinin engellenmesi. Ayrıntı →
- İlk Derece Mahkemesi
- Bir davanın ilk kez açıldığı ve delillerin toplanıp esasa ilişkin ilk hükmün kurulduğu mahkeme; asliye, sulh, ağır ceza gibi mahkemeleri kapsar.
- İstinaf
- İlk derece mahkemesi kararının, bölge adliye mahkemesince (BAM) hem maddi olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur. Ayrıntı →
- İtiraz
- Bir karara, işleme veya talebe karşı ileri sürülen ve mahkemece incelenmesi istenen hukuki karşı çıkış; kesin nitelikteki bazı kararlara karşı da başvurulabilir.
K
- Karar Numarası
- Mahkemenin bir dosyada verdiği hükmün kayda geçtiği yıl ve sıra numarası; kararı belirlemek ve atıf yapmak için kullanılır.
- Karşı Dava
- Davalının, kendisine açılan dava ile bağlantılı bir talebini aynı dosyada ve aynı mahkemede davacıya yönelttiği dava.
- Kesin Hüküm
- Kanun yolları tükendiği için artık değiştirilemeyen karar; aynı taraflar arasında aynı konuda yeniden dava açılmasını engeller.
- Keşif
- Hakimin, uyuşmazlık konusu yer veya şeyi bizzat yerinde inceleyerek gözlem yapması ve tespitte bulunması işlemi.
M
- Murafaa
- Yargıtay veya Danıştay incelemesinde tarafların avukatlarının sözlü açıklamalarını yapmak üzere duruşmaya çağrıldığı temyiz aşaması duruşması.
- Müvekkil
- Müvekkil ne demek? Bir avukata dava veya hukuki işlemlerinde kendisini temsil etmesi için vekaletname vererek yetki veren gerçek ya da tüzel kişidir.
N
- Nafaka
- Bir kimsenin, kanunen bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk veya yakınına geçimini sağlaması için düzenli olarak ödemekle yükümlü olduğu para.
Ş
- Şerh
- Bir hakkın veya hukuki durumun tapu, sicil gibi resmi kayıtlara işlenerek üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hale getirilmesi.
T
- Taraf Sıfatı
- Bir davada davacı veya davalı olarak yer alabilme yetkisi; aktif sıfat talep hakkına, pasif sıfat borçlu olma durumuna karşılık gelir.
- Tebligat
- Bir hukuki işlemin veya belgenin ilgilisine kanunda öngörülen usulle resmen bildirilmesi; süreler çoğunlukla bu tarih esas alınarak işler.
- Tefhim
- Tefhim ne demek? Mahkeme kararının veya hüküm sonucunun, duruşmada hazır bulunanlara yüze karşı sözlü olarak açıklanması ve okunmasıdır. Ayrıntı →
- Temyiz
- İstinaf incelemesinden geçen kararın yalnızca hukuka uygunluk yönünden Yargıtay veya Danıştay'ca denetlenmesini sağlayan kanun yoludur. Ayrıntı →
- Temyiz Süresi
- Kararın tebliği veya tefhiminden itibaren temyiz yoluna başvurmak için tanınan kanuni süre; süre kaçırılırsa karar kesinleşir.
U
V
- Vekaletname
- Bir kişinin, kendisi adına belirli işleri yapması için avukata veya bir başkasına yetki verdiğini gösteren, genellikle noterce düzenlenen belge.
Y
- Yargıtay
- Adli yargıda ilk derece ve istinaf mahkemelerinin kararlarını temyiz aşamasında inceleyen, hukuka uygunluğu denetleyen en yüksek derece mahkemesi. Ayrıntı →
- Yürütmenin Durdurulması
- İdari yargıda, dava konusu işlemin uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa mahkemece işlemin geçici olarak durdurulmasına karar verilmesi.
Z
- Zamanaşımı
- Bir hakkın kanunda öngörülen süre içinde kullanılmaması nedeniyle, karşı tarafın ileri sürmesiyle talebin dava yoluyla istenemez hale gelmesi. Ayrıntı →
Bu terimleri gerçek kararlarda görmek ister misiniz? İçtihat aramayı keşfedin veya tüm özelliklere göz atın.
Hukuki araştırmanızı tek merkeze taşıyın.
10,7 milyondan fazla karar ve madde madde işlenmiş mevzuatta emsal arayın; bulduğunuzu favorilerinize alın, dilekçenize doğrulanmış atıfla taşıyın.