İstinaf nedir?

İstinaf, ilk derece mahkemesinin verdiği kararın üst mercide yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur; "istinaf ne demek" sorusunun en kısa cevabı budur. İncelemeyi bölge adliye mahkemeleri (BAM) yapar — uygulamada "istinaf mahkemesi" olarak da anılırlar. BAM, dosyayı hem maddi olay (vakıa) hem hukuk yönünden yeniden ele alır; gerektiğinde delilleri değerlendirir, duruşma açar, kararı kaldırıp yerine yeni bir hüküm kurabilir. Türkiye'de istinaf, bölge adliye mahkemelerinin 2016'da faaliyete geçmesiyle fiilen işlemeye başlamıştır.

İstinafı temyizden ayıran nokta, incelemenin kapsamıdır. Temyizde Yargıtay veya Danıştay yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar; maddi olay yeniden incelenmez. İstinafta ise BAM olayı da yeniden değerlendirir ve gerekirse ilk derece mahkemesinin yerine geçerek hüküm kurar. Ayrıca her karar temyize taşınamaz: kanundaki parasal ve nitelik sınırlarına göre pek çok uyuşmazlık istinaf aşamasında kesinleşir. Bu yüzden çok sayıda dosyada son sözü fiilen bölge adliye mahkemesi söyler.

İstinaf başvurusunun kanunda öngörülen kesin süre içinde ve gerekçeli biçimde yapılması gerekir; süre kaçırılırsa karar kesinleşir. İstinaf dilekçesinde ilk derece kararının hangi yönlerden hatalı olduğunun, benzer olaylarda verilmiş BAM ve Yargıtay kararlarıyla desteklenerek gösterilmesi, başvurunun ikna gücünü belirgin biçimde artırır.

İstinaf aşamasında emsal ararken BAM kararları ayrı bir değer taşır: benzer olayda hangi dairenin kararı hangi gerekçeyle kaldırdığını ya da başvuruyu esastan reddettiğini görmek, istinaf stratejisini şekillendirir. Yaklaşık 234 bin BAM (istinaf) kararını kelime, anlamsal ve karma arama modlarıyla tarayabilir; bulduğunuz kararı favorilerinize alabilir, dilekçenize doğrulanmış atıfla taşıyabilirsiniz.